Người rừng*…
Bằng giọng kể từ mấy trăm năm trước
như tự thủa Bàn Hồ cắp đầu vua giặc về dâng
tự bảng văn mà cầu khẩn mưa nắng
những cuộc thiên di mười hai họ
ai còn
ai mất?
Người rừng
những nấm mồ tan vào bụi lau rừng nứa
cuộc đồng sàng dị biệt của đất và đá
những mặt phẳng bị san bằng
loài muỗi vo ve tìm chỗ ngụ
trên thân trên bóng những vạt sồi…
Trong tiềm thức của chúng tôi là những lời ca
pải dung*
bữa nay ru bao nhiêu giấc ngủ
những đứa trẻ chết vì xì ke
những đứa trẻ chết vì xe cộ
những đứa trẻ không chết già…
Những ông già áo vải
những bà già áo nâu
mồm nhai trầu và quệt lên cay đắng
trong những hốc mắt sâu
Bằng tiếng nói lời mưa trên lá cọ
bằng tiếng kèn gọi ma đi hoang
người rừng
trở mình trước mê sảng hoàng hôn…!
––––––––––––––
1 Tự gọi của tộc người Dao quần chẹt.
2 Điệu hát lối.
Trăng quê mình
Em thì ngồi hát về cuộc thiên di
mùa trăng lên rất chậm
tiếng gà rừng gọi nhau khản giọng
trời thì cao chân ngựa chạy mải mê
một hoàng hôn mai mái mặt người
Em thì ngồi hát về cuộc thiên di
Tôi thì hát về nỗi khổ trên vai tộc người
về những mùa lá vàng đun chiều nhám lửa
về cuộc đề kháng cuối cùng chết trước bình minh
Hỡi hồn ơi, tan trong bụi lau rừng nứa
những nấm mồ tổ tiên
những ông bà cụ kị tôi chưa biết mặt
không có thơ đâu chỉ là câu hát
ru suốt bao nhiêu đời không biết mệt
ru những đường về qua đỉnh núi Bàn Mai
Hãy nhìn lũ con ta tóc xanh tóc đỏ
rũ rượi kéo nhau về cuối chợ phiên
và ngày mai họ tỉnh dậy
ngơ ngác giữa đất trời
con chim cuối cùng lạc bầy
hót một tiếng khản giọng
Điệu páo dung đêm nay buồn không
điệu páo dung đêm mai buồn không
gió lạ xô tới mặt
núi ngửa mặt
buồn hơn tôi
đau hơn tôi
già hơn tôi
Nhìn lũ tôi thiên di một miền khác…
Bông áo đỏ
1.
Tôi giấu tuổi thơ trong ngực núi
Bú mớm mỗi ngày để được đi xa
Càng đi xa tôi lại thấy nhớ
Núi Bàn Mai máng nước sau nhà
Xóm không tên chỉ có ba nhà
Ngày em lớn tôi mong thêm một hộ
Con đường nhỏ vắt sườn như sợi chỉ
Nối bốn nhà chòm xóm bớt cô đơn
2.
Từng sáng nghe tiếng mẹ với em
Loay hoay chuyện thóc nơm thóc lép
Đứa bé tôi lồm cồm ngái ngủ
Củi lửa mê man gù gật tiếng gà
Nhưng em gái nhỏ bây giờ chưa lớn
Bắp chân tròn vo măng trái đầu mùa
Mỗi khi mưa rộ lên rừng lá cọ
Tranh nhau đào từng ngọn về phơi
3.
Ôi trí nhớ cứ bùng như lửa
Cơm nếp đồ thơm mùi lá dong gói
Trong tiếng nước máng xối sau nhà
Có em về sau ngày nương rẫy
Núi Ban Mai cao thì chẳng tới
Những sợi chỉ từng đoạn sụp đôi
Anh đi công tác, em ở lại
Tháng ngày máng nước đã lên rêu
5
Ngày về phép, ôi em gái lớn
Khép nép bên hiên gửi lời mời
Có người ở xa mang đôi gà đến
Anh sang chơi uống chén rượu mừng
Mẹ tôi thút thít bên hiên nhà
Tôi gỡ máng nước soi nguồn khác
Núi nhòe những bóng người mai mối
Bông áo đỏ như pháo nổ ngày xưa...
Ngày tôi lớn lên
Thiếu rượu uống vì năm mùa mất
Hạn kéo dài nương đất nẻ khô…
Dân ca Dao
Tôi viết cho mỗi ngày tôi lớn lên
Trên mảnh đất này
Cằn khô gót ông bà
Rạn rỡ những chân trời to bằng chỉ tay
Đời người thì không cao bằng ngọn núi sau lưng
Đời người ngắn dài bằng mùa thóc nép thóc rơm
Tôi viết cho mỗi ngày tôi lớn lên
Trên mảnh đất này
Những mặt người đen bằng củi cháy dở
Có hai hàm răng còn trắng
Đắng đót trăm mùa nương
Quây thóc mấy mùa chuột nằm ổ
Vỏ bầu khô cài nỏ nằm trái nhà
Còn mơ vết máu muông thú
Tôi viết cho mỗi ngày tôi lớn lên
Nhìn những người chết
Đầu quay vào góc nhà
Bàn thờ tổ tiên nằm đó
Ký ức là những chuyến thuyền
Vượt biển
Băng rừng
Là những mồ ma nằm đâu đây lưng núi
Tôi viết cho ngày tôi lớn lên
Để mình thuộc những vốn xưa còn sót
Trong tiếng hát thầm thì đêm cấp sắc
Tiếng trâu vỡ ồ ồ bảy thầy lầm nhầm cúng
Tôi, đứa trẻ cởi trần nhận lễ đặt tên
Tôi viết cho ngày tôi lớn lên
Để góp một lời thương với xót
Những phận người núi thẳm rừng thiêng
Học cách của loài kiến để bò lên dốc
Ba nhà thôi thành bản thành làng
Tôi viết cho ngày tôi lớn lên
Để nằm nghe tiếng lửa reo neo
Những gương mặt người khốn khó
Vách dầy không xua trăm tiếng thở dài…
Nhà tôi
Qua một con dốc nữa sẽ đến nhà tôi
Đội ngực trời thõng xuống kẻ cả
Gió ươm chân đá vàng lưng nắng
Đá nhớ ai đá ngủ mặt người?
Qua một con dốc nữa sẽ đến nhà tôi
Chợt ngột ngạt thấy lòng mình lau sậy
Hóa bơ vơ bao chuyện đường rừng
Nghe trống chiêng dè dặt chân ma…
Qua một con dốc nữa sẽ đến nhà tôi
Chuyện thiên kỷ qua dốc này ta kể
Quảng, Hồ, Quý Châu dân Bách việt
Hồn trăm năm hóa chim ngói đầu hồi
Qua một con dốc nữa sẽ đến nhà tôi
Trước mặt sau lưng dòng liu riu nhỏ
Ta bú mớm nên một đời khờ dại
Lòng không ra khỏi cái thung nghèo
Qua một con dốc nữa sẽ đến nhà tôi
Nhịp tay mẹ tách từng bông chân rẫy
Bếp nhà tôi vừa chớm lên khói nhạt
Hương núi này về ngủ dưới chân ai?
L.H.L
