Ngói Âm Dương
"Mầư chắc, câu chắc, pài ngoạ chắc"*
Trời nghiêng mảnh trăng về đất
đổ ang nước quyện lấy bùn
tay bắn cung kẻ chỉ khối vuông tròn
muốn rời hàng đến nơi tự do
Đẫm câu Hèo Phươn
ung dung bước vào lò lửa
hoá thân trong ngàn độ Lũng Rỳ*
Tình ta không ám khói
Không sống dở chín dở
không để bụng dù một viên sỏi nhỏ
bản sẽ cho ta một cái tên
Ngói Âm Dương chào nhau leng keng
cả bản đến dựng cột ghép xà
viên úp xuống
viên ngửa lên
mái nhà sàn tính bằng vài trăm tuổi
chở che như pá mé nuôi con
đi qua ấm lạnh vui buồn
Em đưa niềm tin vào khuôn
nghiêng trời về đất
nghiêng mình về anh
Khối vuông ta nặn tròn
phơi lên đời rộng.../.
* Thành ngữ Tày: mày biết, tao biết, mái ngói biết.
*Hèo Phươn: làn điệu lượn của người Nùng An.
*Lũng Rỳ: Bản làm nghề ngói ở Cao Bằng.
Dựng nhà ở Mường Hoa
Anh chọn cây không cụt ngọn làm kèo
nhà của chúng mình dựa lưng vào núi
trước cửa không vướng tảng đá hộc
kho thóc của trời bày hai bên suối
bờ gối lên nhau như những vỉa vàng
từng cánh rừng Mường Hoa có ngàn câu thần chú
bãi đá trăm năm tạc vào im lặng
ai đến đây một lần cũng đem về gối đầu giường câu hỏi
Như em thường ngập ngừng: vì sao ta thương nhau?
Anh chọn dãy Hoàng Liên trông Tả Van, Mường Hoa, Lao Chải
xây giấc mơ của mình
Lúa không trả ơn ý nghĩ di cư
chăm đất tốt dựng thiên đường ở bản
Quả còn Mường Hoa nảy mầm trong ngực anh
em gieo vào trời đất
cất lời ru màu xanh.
Sau đêm hát cọi
cổng để ngỏ
bày bậc thang đưa lối lên sàn
câu lượn cọi đêm qua như nước nguồn về bản
em vùi nhớ dưới tro
phần gói cho anh làm đuốc đi đường
một ngày có là bao
hình bóng anh đọng trong lời ca em ru mùa xa ngái
ước có nhiều tiền mua con đường ngắn lại
mở ra thăm thẳm đáy mắt rừng
đồi quế sau bản đã lên hương
gà chật vườn, lúa ngô treo võng gác
anh còn ở đâu trong lời hẹn
xấp vải chàm vừa nhuộm xanh mây
hứ hợi...ơ ời...
tiếng sáo ai khéo đệm chơi vơi
cát trắng tràn tận bến thương này
có phải biển ngày xưa đã cháy.
Nhảy lửa
đêm bừng bừng
theo lời thần gọi
em đã thấy anh cầm trái tim mình bước vào lửa
đôi chân trần ngàn ánh sao bay
chàng trai lòng sáng tâm trong
đi gặp tổ tiên
tìm cơn mưa gửi về góc rẫy cằn mẹ mới cày đợi ngày tra hạt
vốc ánh nắng ủ trong mầm mạ chiều bén rễ vươn nhanh
điệu múa dẻo cong
người Dao mình thẳng như mặt trời
đẹp trong ánh lửa.
Đường Then nào cho em*
Tày mình đan Then quanh núi
trên sàn hát cầu hoa, trừ tà, nhập gia, cầu mệnh
xuống đồng hái then cầu mùa, dâng núi, cốm mới**
nhưng không đường then nào cho em
hồn đi lạc mười ngày đường chưa về
hồn lang thang mười tháng chưa gặp
người em thương ở nơi đâu
có về với nhau mùa hoa mạ
có còn thơm đượm nhánh khảo quang***
có vượt qua con đường trải đầy lá ngón
không đường then nào cho em
đủ sức vượt mười hai rán nước****
thấy anh là người cuối cùng đứng đợi trên cát
sóng nấc lên và lặng dưới chân chúng mình./.
Chú thích:
*Then: nghi lễ diễn xướng của người Tày
**Các lễ then trong đời một người và trong một năm
***Hoa mạ, khảo quang: Hai loài hoa tinh khiết dùng trong nghi lễ Then
****Mười hai rán nước: Trong trường then Khảm hải (Vượt biển) của người Tày.
