Trong lòng Hà Nội, nơi giao thoa của lịch sử và hiện đại, khách sạn quốc tế 5 sao mang tính biểu tượng Sofitel Legend Metropole Hanoi luôn là địa điểm giới thiệu những tinh hoa ẩm thực và văn hóa thế giới. Nhưng ít ai biết rằng, trong cuốn thực đơn đồ uống sang trọng bậc nhất của khách sạn này, loại trà được xếp ở trang đầu tiên, với mức giá cao gấp đôi các loại trà danh tiếng khác trên thế giới, lại chính là một sản phẩm đến từ vùng núi cao nghèo khó của Việt Nam: Trà Suối Giàng.
Đằng sau ấm trà 360.000 đồng đầy kiêu hãnh đó là câu chuyện của Đào Đức Hiếu, một chàng trai thuộc thế hệ 8x đã chọn con đường “lên núi” làm trà, không chỉ vì kinh tế mà vì một khát vọng lớn hơn: thay đổi định kiến về trà Việt và giúp người Mông thoát nghèo bền vững.
Khát vọng đưa Trà Cổ Thụ lên ngôi đầu
Năm 2016, Đào Đức Hiếu, người cháu đích tôn thuộc thế hệ thứ ba trong gia đình làm trà, đã dấn thân vào hành trình xây dựng thương hiệu trà Suối Giàng tại Hợp tác xã Hệ sinh thái du lịch Suối Giàng (Yên Bái). Anh quyết liệt tập trung vào sản xuất và kết hợp mô hình du lịch sinh thái, biến vùng đất này thành một điểm đến văn hóa.
Sau nhiều năm nghiên cứu và làm việc, Hiếu hiểu rõ giá trị vượt trội của trà Suối Giàng. Đó là loại trà cổ thụ, mọc hoang dã, hoàn toàn organic, sở hữu những tiêu chí an toàn và phẩm chất cao nhất mà các loại trà trung du hay tiểu thụ khác không thể sánh kịp. “Lâu đời là tiêu chí đánh giá đầu bảng về trà Suối Giàng,” Hiếu khẳng định.
Với niềm tin mãnh liệt vào giá trị văn hóa và chất lượng của sản phẩm, Hiếu đã đặt mục tiêu đầy thách thức: đưa trà Suối Giàng vào khách sạn Metropole Hanoi, nơi luôn chọn lọc khắt khe các sản phẩm quốc tế.
Sau 7 tháng kiên trì thuyết phục, Metropole Hanoi cuối cùng đã tiếp nhận trà Suối Giàng. Nhưng thành công này không chỉ dừng lại ở việc sản phẩm được chấp nhận. Hiếu yêu cầu một vị thế đặc biệt: Trà Suối Giàng phải được xếp ở trang đầu tiên trong cuốn menu giới thiệu 21 phẩm trà thế giới của khách sạn.
Khi yêu cầu này được đáp ứng, trà Suối Giàng tự hào mang tên vùng đất xuất xứ, đứng ở vị trí cao nhất về cả phẩm cấp và giá bán: 360.000 đồng một ấm, trong khi các loại trà quốc tế khác chỉ có giá từ 160.000 đồng. Sự khác biệt về giá gấp đôi này không chỉ là lợi nhuận, mà là sự công nhận xứng đáng cho chất lượng cổ thụ, hoang dã và câu chuyện văn hóa của Việt Nam.
Hiếu cho biết: “Tôi là nghệ nhân văn hóa quốc gia, đã đi 30 nước trên thế giới. Tôi muốn văn hóa Việt phải được giới thiệu ở đây, chứ không phải chỉ đơn thuần là bán trà.” Do đó, những người pha trà tại Metropole phải được tập huấn kỹ lưỡng, để đảm bảo mỗi ấm trà Suối Giàng không chỉ là thức uống, mà còn là một trải nghiệm trà đạo.
Sự trường tồn và những rào cản xuất khẩu
Sau 9 năm kể từ khi Hiếu thành lập Hợp tác xã (và 7 năm kiên trì với Metropole), cho đến nay, vị thế của Trà Suối Giàng vẫn vững vàng. Lượng tiêu thụ trà Suối Giàng tại khách sạn Metropole Hanoi luôn đạt mức cao nhất, với mức giá cao nhất, chứng minh chất lượng đã vượt qua mọi định kiến. Trà Suối Giàng còn sở hữu hơn 20 bằng chứng nhận phẩm chất, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, từng được mời sang Nhật Bản phục vụ và được Đại sứ Nhật Bản thường xuyên dùng trong các sự kiện. Chính Hiếu cùng Đại sứ Việt Nam đã từng sang Nhật biểu diễn trà đạo, nâng tầm văn hóa trà Việt.
Tuy nhiên, con đường đưa trà Việt ra thế giới với vị thế xứng đáng vẫn còn nhiều chông gai. Hiếu băn khoăn rằng, dù hàng hóa của anh đạt chuẩn quốc tế, nhưng vì trà được trồng ở vùng đất nghèo khó, nên vẫn còn thiếu điều kiện để đẩy mạnh xuất khẩu.
Trong suốt 100 năm qua, Việt Nam luôn đứng thứ 5 thế giới về xuất khẩu trà, nhưng lại chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô. Khách hàng nước ngoài đã quen với việc đánh đồng trà Việt Nam có mức giá rẻ, dưới 3 USD/kg. Việc thay đổi định kiến sâu sắc này là vô cùng hóc búa.
Đào Đức Hiếu đã dành nhiều công sức, tiền bạc và thời gian trong suốt 5 năm để đi chinh phục từng quốc gia một. Anh đã vạch ra lộ trình rõ ràng, có ý chí và con đường, nhưng thiếu “đá lát đường” – nguồn lực tài chính mạnh mẽ. Mặc dù đã từng được các lãnh đạo cấp cao của Đảng và Chính phủ VN giúp đỡ về mặt truyền thông, nhưng nguồn lực tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ như Hợp tác xã của Hiếu nhằm mở rộng thị trường và trường vốn cho bà con làm trà vẫn còn là rào cản.
Câu chuyện của Đào Đức Hiếu và Trà Suối Giàng tại khách sạn Metropole là một thành công kinh doanh và là biểu tượng của tinh thần dân tộc. Nó chứng minh rằng, với phẩm chất tuyệt vời và câu chuyện văn hóa sâu sắc, trà Việt hoàn toàn xứng đáng đứng ở vị trí đầu bảng, sánh vai (và vượt trội) với các loại trà danh tiếng toàn cầu. Tuy nhiên, để khát vọng “đưa trà Việt Nam ra thế giới với tâm thế mới” thực sự thành hiện thực, Hiếu và những người làm trà tâm huyết như anh cần một sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ chính sách và tài chính quốc gia.
