Phan Thành Đạt

Có những buổi chiều, tôi ngồi rất lâu bên mé sông, nhìn con nước trôi lặng lẽ dưới hàng bần già rũ bóng. Từng vạt sóng nhỏ lăn tăn, phản chiếu ánh nắng cuối ngày như những mảnh gương vỡ, mong manh mà đẹp đến nao lòng. Lúc ấy, trong tôi vang lên một suy nghĩ kỳ lạ: đời sống này có khác gì một dòng sông?

Sông sinh ra từ suối nguồn bé nhỏ, như đời người bắt đầu từ tiếng khóc đầu tiên nơi vòng tay mẹ. Dòng sông cứ thế lớn dần, men theo triền đất, vòng qua bao đồi núi, xuyên qua bao làng quê – như cách con người lớn lên, đi qua năm tháng, đi qua những vui buồn không tên. Có đoạn, sông phẳng lặng như gương – đời người lúc ấy có lẽ đang yên ổn, thanh thản. Nhưng có đoạn, sông lại dậy sóng, đục ngầu, cuồn cuộn vượt qua những ghềnh thác – như những ngày đời xô ta nghiêng ngả, chênh vênh giữa lựa chọn, mất mát, và tổn thương.

Tôi nhớ những ngày thơ bé, mỗi lần mưa lớn, con sông quê tôi lại đục ngầu phù sa, cuốn theo rác rưởi, cây mục, rồi êm ả trả lại mặt nước lặng sau cơn giận dữ. Đời sống cũng vậy. Những khổ đau, những thất vọng, có thể khiến lòng người oằn xuống như mặt sông mùa lũ. Nhưng rồi, nếu đủ nhẫn nại để chờ đợi, đủ can đảm để lặng im, ta sẽ thấy sau cùng, mọi thứ cũng trôi đi – như cách sông chẳng bao giờ giữ lại một hòn đá, một cành khô nào mãi mãi.

Đời sống, rốt cuộc, không phải là một con đường thẳng băng mà ta chỉ cần bước đều cho tới đích. Nó là một dòng chảy, lúc cuộn xiết, lúc uốn lượn, lúc quanh co, lúc tĩnh lặng. Mỗi khúc sông là một khúc đời. Có đoạn rực rỡ phù sa, có đoạn đầy lục bình bám víu, có đoạn sạt lở như thể đất trời cũng mỏi mệt mà buông xuôi. Nhưng điều kỳ diệu là dòng sông không bao giờ dừng lại. Nó vẫn trôi – như con người vẫn sống. Dẫu có thương tổn, có cô đơn, có thất bại, nhưng trái tim vẫn đập, mắt vẫn hướng về phía trước, và chân vẫn bước tiếp.

Tôi nghĩ về mẹ tôi – người đàn bà cả đời như một dòng sông lặng lẽ. Mẹ chưa từng to tiếng, chưa từng đòi hỏi điều gì cho bản thân. Mẹ sống như nước – âm thầm nuôi dưỡng từng hạt lúa, từng giấc mơ con trẻ. Và tôi nghĩ về cha – như bến bờ gập ghềnh mà vững chãi, nơi dòng sông đời mẹ tôi từng ngày neo đậu, an yên.

Có một điều lạ lùng mà tôi nghiệm ra: đời sống không đẹp vì những gì ta đạt được, mà đẹp vì những gì ta đã đi qua, đã chịu đựng, và đã giữ lại trong lòng. Giữ lại một buổi chiều ngồi bên sông, giữ lại tiếng gió qua hàng tre, giữ lại ánh mắt người thân đã khuất, và cả những giọt nước mắt không ai hay. Tất cả những điều ấy, tưởng chừng bé nhỏ, nhưng lại làm đầy một đời người.

Dòng sông rồi cũng xuôi ra biển cả – như người rồi cũng trở về với đất. Nhưng nếu từng đoạn chảy của sông là những ký ức, thì mỗi ngày sống của ta cũng là một phần của dòng đời vĩ đại. Chẳng ai biết được mình sẽ đi bao xa, sẽ qua những gì. Nhưng chừng nào còn trôi, chừng đó còn hy vọng.

Và thế là tôi tiếp tục ngồi bên sông, nghe gió lùa qua kẽ lá, thấy đời sống mênh mang như nước, như mây, như tiếng gọi thầm từ cõi sâu lặng của lòng mình – nơi tôi hiểu rằng: được sống, dù là giữa muôn vàn dâu bể, cũng là một ơn lành hiếm có. Đời sống như dòng sông lặng lẽ trôi qua miền ký ức – có khi róc rách ngọt lành giữa đôi bờ yên ả, có khi cuộn lên những đợt sóng ngầm không ai hay. Mỗi người là một chiếc lá khô, lênh đênh giữa dòng, tưởng như vô định nhưng lại mang theo dấu vết của một cội nguồn. Có lúc, đời sống khẽ chạm vào ta bằng ánh hoàng hôn rụng nhẹ trên mái hiên cũ, bằng tiếng thở dài của mẹ giữa đêm khuya, bằng ánh mắt cha soi qua làn khói bếp. Và ta hiểu – sống không phải để tìm những điều lớn lao, mà để gìn giữ những khoảnh khắc bé nhỏ, mà lòng còn thổn thức mãi về sau.