Lửa Đời không tắt

– Bà ơi cháu bắn được nhiều chim sẻ lắm.

Thằng Cói giơ xâu chim sẻ khoe bà. Bà Trà đáp lời nó bằng nụ cười nhe hàm răng nhuộm đen móm mém dưới nàn da nhăn nheo kéo trĩu đôi mắt trũng sâu trùng buồn. Cói cảm nhận  những người đàn bà đến làm dâu quê nó đều mang nỗi buồn như sự lặng câm của đá núi. Những nỗi buồn như muốn hoá “hòn vọng phu” nhưng trong lòng còn gieo niềm hy vọng đợi chờ. Chỉ có chim chóc đến chốn này là ríu rít, vui nhộn hót vang, Cói bắn miết mà những đàn chim vẫn từ phía núi bay về.

 Quê Cói nằm dưới chân những ngọn núi đá vôi đủ mọi hình thù kỳ lạ, người dân nơi đây chủ yếu mưu sinh bằng nghề trồng rau trên những mảnh đất cằn cỗi lẫn sỏi đá. Quanh năm, bữa cơm của hai bà cháu thằng Cói chỉ có đĩa rau luộc chấm nước mắm dầm sấu. Chiều chiều theo bà đi trồng rau dưới chân núi thằng Cói thường mang theo chiếc súng ná để bắn chim.  Trời thương hai bà cháu nghèo khó nên phú cho Cói khả năng thiện xạ “bách phát bách trúng”. Nhưng những xâu chim di, chim sẻ bắn được nó chẳng bao giờ được ăn bởi con để bà bán ngoài chợ phiên để đắp đổi đồng tiền cho nó đến trường.

Năm thằng Cói lên bốn, mẹ mang nó từ thành phố về đặt vào tay bà ngoại rồi vội lên ô tô của một mụ đàn bà son phấn lòe loẹt đi miết.  Ở khoảng sân nhỏ bé, dưới mái tranh lụp xụp rìa làng Om, thằng Cói khóc khản giọng gọi “Mẹ ơi” nhưng mẹ nó vẫn dứt lòng không nghoảnh lại.

Bà Trà gom những tảo tần trăm nắng ngàn sương nuôi nó lớn khôn, cho nó đi học bằng đồng tiền tích góp từ những buổi bán rau rẻ mạt ở chợ phiên.  Bữa nào chợ tan, bà Trà về đặt đôi quang thúng trước hiên nhà tranh, nó ra đỡ xuống mà chẳng bao giờ dám nhìn vào gánh hàng tìm quà như những đứa trẻ khác.

Một tối, trong bữa cơm dưới ánh đèn dầu nó hỏi bà Trà:

– Ông đâu hả bà?  giống như câu nó hỏi với mẹ nó: “Bố đi đâu sao lâu về hả mẹ?”

Bà Trà đáp lại câu trả lời của nó bằng đôi mắt trũng buồn nhìn ra khoảng sân lập lòe ánh đom đóm bay đậu trên hàng rào râm bụt.

*

Ở làng Om, ngay cả đám trẻ con cũng gọi nó là thằng không cha. Chẳng bao bao giờ chúng gọi tên Cói như một cách khinh rẻ, nạt nộ. Trưa hôm rồi, Nó vừa bắn rơi con chim sẻ, thằng con lão trưởng thôn nhao vào cướp bị Cói đấm chảy máu mồm. Chiều tối, vợ lão trưởng thôn đến nhà chửi mắng thằng Cói là đồ mất dạy. Ông bỏ quê theo gái, mẹ bỏ nhà làm đĩ, bà ngoại không dạy được nên hư thân, mất nết.

Bà ngoại nó là người xứ xa về làng Om làm dâu chỉ biết ôm nó cam chịu. Thằng Cói ứa nước mắt  nhìn theo đàn chim trời đang sải cánh bay, cuối ngày tìm về tổ ấm, Cói lại gọi “Mẹ ơi!”

Nó nhớ những ngày cùng mẹ ở Hà Nội. Hai mẹ con sống trong dãy nhà trọ trật hẹp gần bãi tha ma. Ban ngày tiếng kèn trống inh ỏi thức tỉnh giấc ngủ ngày của mẹ nó. Ban đêm, ngoài nghĩa địa vọng về tiếng côn trùng than khóc ỉ ôi. Trong phòng trọ những người đàn ông khác nhau đến với mẹ nó trên chiếc giường ọp ẹp. Chiếc giường cứ rung lắc trong khi nó cố vờ ngủ say. Trong đêm tối nó không rõ dáng hình nhưng nó thấy sợ những gã đàn ông đến và đi vội vã, mất hút như cánh dơi chao liệng trong màn đêm. Những gã đàn ông xa lạ nhìn nó bằng con mắt dè chừng nhưng chỉ sau câu nói ngọt ngào “Nó ngủ say rồi mà cưng”, hai thân thể không mảnh vải che lại quấn vào nhau cũng những thanh âm dục vọng. Có đôi lần Thằng Cói tự hỏi: Người đàn ông của mẹ nó đêm qua có phải bố mình? Nó chẳng dám hỏi mẹ vì mẹ nó dặn phải ngoan để mẹ nó ngủ lấy sức, tối còn kiếm tiền nuôi nó. Có một lần nó mơ màng thấy có một người đàn ông khe khẽ gọi cửa, người ấy mồ hôi nhễ nhại ôm trầm lấy mẹ nó “Anh trốn về thăm con.”

 Người ấy bế thốc nó lên bằng cánh tay rắn rỏi rồi cọ chòm râu lởm chởm vào cổ nó. Dù trong đêm tối nhưng nó vẫn cảm nhận đôi mắt ấy nhìn nó trìu mến khác hẳn với ánh mắt dè chừng của những gã đàn ông khác. Nó chưa kịp gọi bố ơi nhưng đã có vài bóng áo xanh ập vào, chụp lên đôi tay người đàn ông chiếc còng số tám.

                                     * *

Năm Cói 16 tuổi, Bà ngoại được công an báo tin là tìm thấy giấy tờ tuỳ thân của mẹ nó trong bộ quần áo bị vứt lại cách không xa hiện trường một vụ án mạng. Công an yêu cầu người nhà lên làm thủ tục nhận thân nhân. Bà Trà vay mượn khắp làng trên xóm dưới mới đủ tiền lên Hà Nội rồi thuê chiếc xe đưa mẹ nó về quê chôn cất.

Một thời gian sau, Cói bỏ học. Đêm đến nằm trên chiếc chõng tre, nó vắt tay lên trán mắt nhìn chòng chọc lên mái hiên dột nát suy ngẫm về những đàn chim bay về từ phía núi, ngày ngày vẫn bị nó bắn chết.

Một sớm, Bà Trà vừa cất đôi quang thúng gánh rau ra phiên chợ, nó âm thầm men theo con đường cạnh núi bị người ta khai phá thành những mỏ đá nham nhở.

Ở cuối con đường người ta đang bạt núi để xây dựng nhà máy xi măng. Tiếng mìn và tiếng máy móc ồn ào, bụi khói làm những cánh chim thủa nào chắp cánh bay đi lạc vào một miền trời vô định.

* * *

Thằng Cói ra Hà Nội làm phụ xe. Nó hy vọng trên những chuyến xe nó sẽ gặp lại ánh mắt trong đêm trìu mến nhìn nó nhiều năm trước. Những chuyến xe dong duổi trên những chặng đường Nam, Bắc mang theo thời niên thiếu của nó. Nó chưa tìm thấy ánh mắt năm xưa nhưng trường đời dạy nó nhiều điều. Có lần, một hành khách lớn tuổi mặc cả với nó mười nghìn, nó lạnh lùng đuổi xuống đoạn đường nắng gắt không một bóng cây, nó gằn giọng: “tiền của ông chỉ đi đến đấy thôi.” 

Một ngày cuối tuần, thằng Cói phụ cùng chuyến xe với thằng Dương. Xe dừng đỗ ở một nhà hàng ven đường, thằng Cói thấy một gia đình đến nhà hàng trên chiếc xe hơi sang trọng. Họ cười nói với nhau hạnh phúc, thằng Cói mải nhìn theo. Bỗng, Thằng Dương vỗ vai mời nó điếu thuốc lá:”Đời bất công, tình thiên vị mà mày, ba số ngoại đấy hút đi.”

Nó định châm lửa hút thì xe chuyển bánh. Về bến thấy buồn tay, nó bóc điếu thuốc lá ra bên trong đầu lọc được ken phủ thứ bột màu trắng ma mị. Thằng cói ngỡ ngàng bởi cái bẫy giăng ra suýt quăng trúng bủa vây vùi lấp đời nó.

Một thời gian sau. Trên chặng ngược chiều, xe tắc đường bởi một vụ tai nạn. Thằng Cói nhận ra thằng Dương khi mọi người chưa kịp phủ lên người nó manh chiếu cũ. Gã tài xế cùng chuyến xe thằng Dương nói với Cói: “ Thằng Dương phê thuốc không bám chắc vào xe nên ngã xuống bị bánh xe cán qua.”

Chiều tối xe về bến thằng Cói mang chiếc quần bà ngoại mua cho từ khi nó bắt đầu ngông ngổng cao ra giặt. Cái quần thỉnh thoảng nó vẫn cho thằng Dương mượn khi về quê thăm nhà.Dưới ống quần còn sót lại vài bông cỏ may, nó thấy nhớ bà. Nó trở về làng như cánh chim trời trở về cố hương sau mùa bay đi tránh rét.

                             * * *

Công việc của thằng Cói là bốc xếp những bao xi măng lên xe. Không học hành, không bằng cấp, nó hài lòng vì được làm việc trong cái nhà máy xi măng to đùng nằm ngay mặt đường quốc lộ, cách làng nó mấy cây số. Nghề bốc xếp tuy nặng nhọc, vất vả nhưng nó được gần bà. Nhận tháng lương đầu thằng Cói mua tặng bà ngoại chiếc khăn len.  

Bà ngoại nó chùm chiếc khăn len lên mái tóc bạc phơ, rưng rưng nước mắt. Giờ thì Cói được biết, trước ngày ông ngoại nó hành quân ra mặt trận, bà ngoại đã đan tặng ông chiếc khăn màu xanh quân ngũ. Ông ngoại nó đã lạc vào chiến tranh như chiếc khăn lẫn vào màu xanh của lá rừng. Bà Trà ở làng chờ đợi, ngỡ rằng thân xác ông nó đã tan giã theo đạn bom. Bà đợi chờ từ những thanh xuân cho đến khi mái tóc chuyển màu, đứa con gái lớn lên với những xuân thùy chưa được thấy mặt cha. Bà Trà vẫn hoài vọng, ít ra là một mảnh giấy báo tử gửi về từ tiền phương. Hòa bình gần mười năm, một người đồng đội cũ từ chiến trường qua nhà mang gửi trả bà chiếc khăn len bạc màu. Người ấy nói rằng: “Chồng chị đã lập gia đình cùng một người phụ nữ  miền nam. Anh nhắn chị hãy tìm một người khác để yêu thương.”

Ông ngoại nó từ nhỏ là trẻ mồ côi nên chẳng còn điều gì vướng bận về quê cha đất tổ. Thằng Cói chạnh lòng nghĩ đến một người phụ nữ xa lạ choàng lên cổ ông ngoại chiếc khăn Rằn trắng nam bộ.

                                *   *   *

Vừa dắt chiếc xe đạp qua cổng nhà máy Cói bị lão bảo vệ chặn lại. Mới đi làm ở đây nhưng được nghe mấy anh chị đồng nghiệp kể rằng lão Mộc sẹo này chuyên kiếm cớ mang nội quy của nhà máy ra để phạt tiền công nhân.

– Quần áo bảo hộ đâu sao không mặc?  Vết sẹo rúm ró trên mặt kéo trùng đôi mắt lão .

– Hôm qua trời mưa quần áo cháu chưa khô.

– Không nói nhiều vào phòng lập biên bản. Lão hí hoáy viết vào tờ biên bản bằng cánh tay vằn vện vết xăm trổ.

– Nhà máy đã có nội quy rõ ràng mày không thực hiện tao phạt mày năm trăm nghìn trừ vào tiền lương.

– Chú thông cảm giúp cháu, cháu được phát mỗi bộ bảo hộ bụi bặm bám cả tuần rồi. Hôm qua giặt thì trời mưa không có quần áo thay.

– Bọn mày công nhân thì mặc quần áo bẩn mà đi làm. Không trình bày nhiều, ký biên bản rồi vào làm đi.

Lão Mộc sẹo chằm chằm nhìn nó bằng đôi mắt sắt đá. Dưới gầm bàn, nó gồng nắm đấm nhưng nghĩ đến bà ngoại nó buông tay.

Vào xưởng mấy người cùng làm bảo nhỏ nó:

– Lão Mộc sẹo là người nhà của giám đốc đấy. Lão ấy từng là một tay giang hồ. Nghe nói ngày xưa lão đỡ hộ đại ca – là em ruột của giám đốc bây giờ nhát chém chí mạng nên được giám đốc nhận làm em kết nghĩa. Lão làm bảo vệ mà có ô tô con để đi, đến quản đốc phân xưởng lão còn chẳng coi ra gì nữa là anh em công nhân mình. Có lần say rượu lão nói rằng từ giờ đến cuối năm sẽ kiếm đủ bảy mươi triệu tiền phạt để đổi xe.

Nửa tháng sau, thằng Cói đi làm muộn năm phút vì phải nấu cháo và đi mua thuốc cho bà.  Lần này lão Mộc sẹo lại phạt nó năm trăm nghìn.

– Nếu chú phạt cháu thế này thì cháu đi về coi như là cháu nghỉ buổi làm hôm nay.

– Mày mà đi về tao phạt mày hai triệu. Thằng cói nuốt cục tức đi vào phân xưởng, đáy mắt vằn lên những tia ngầu đỏ.

                                      * * *

Năm nay làng nó không bán được rau bởi cái nhà máy xi măng nó đang làm cứ ngày ngày nhả bụi khói ra môi trường. Khói bụi bay đến làng nó rơi xuống bám chặt vào những lá rau. Nhiều nhà cắt rau về đem rẻ rửa bát ra sân giếng kỳ cọ mà khói bụi vẫn bám trơ trơ không thể gột sạch. 

Sớm nay gió về se lạnh, bà Trà choàng chiếc khăn thằng Cói mua tặng, gánh rau ra phiên chợ như mọi ngày.  Mấy người lật dở từng mớ rau của bà ngắm nghía nhưng khi nhìn bụi bấn bám trên những lá rau của bà thì ai cũng lắc đầu. 

Bà Trà gánh đôi quang thúng còn nguyên những mớ rau úa nắng trưa về làng. Bà dừng chân nghỉ bên dòng suối đầu làng   chảy ra từ khe núi. Nhìn dòng nước róc rách chảy bà chợt nghĩ về thời mới về làm dâu. Hai ông bà vẫn ra đây gánh nước mỗi khi giếng trong làng cạn nước.  Dòng Suối có những viên đá to tròn như hòn ngọc của trời, đầu năm dân làng Om thường ra đây mang nước về nhà lấy may. Các cụ già truyền rằng ai đó có buồn đau, bực giận chỉ cần uống nước dòng suối mọi phiền muộn sẽ tiêu tan. Nhìn gánh rau lấm lem bụi bẩn bà Trà thở dài. Bà khom người cẩn trọng té nước kỳ cọ từng lá rau. Bà hy vọng dòng nước tinh khiết của suối trời sẽ gột rửa được hết những hoen ố của bụi khói công nghiệp.  Chiếc khăn choàng cổ của bà rơi xuống trôi theo dòng nước. Bà cố rướn người với theo, đôi chân run rẩy giẫm trượt trên phiến đá rêu trơn. Bà Trà ngã xuống va đầu vào vách đá bất động.

                                               * * *

Sau đám tang của bà Trà, Cói muốn xin nghỉ vài hôm cho lại sức nhưng nghĩ đến cái nội quy khắt khe của nhà máy nó gắng gượng đi làm. Nếu nó mất việc ở đây phải đi làm xa nhà, sẽ không còn ai thờ phụng hương khói cho mẹ và bà ngoại nó.

Nó giật mình bởi cái vỗ vai. Giọng lão Mộc ồm ồm bên tai: “Ngủ trong giờ làm việc phạt năm trăm nghìn, kí vào biên bản đi.” Lão Mộc đã chìa cho nó cây bút.

Đôi mắt Thằng Cói trợn trừng nhìn lão Mộc. Những tia vằn đỏ chừng chực như bốc thành ngọn lửa thiêu đốt kẻ đối diện.

–        Ông đừng mang nội quy ra đây dọa nạt tôi. Ông ăn chặn nuốt trơn đồng tiền của người lao động nghèo khó mà không thấy có máu, mồ hôi, nước mắt của người lao động trong đấy sao?

–        Mày lên mặt dạy đời tao! Thằng nhãi nhép mày có biết tao là ai không, có muốn tao phạt mười triệu?

–        Ông có là ông trời thì tôi cũng chẳng sợ đâu. Ăn ở thất đức như ông sớm muộn có ngày cũng bị quả báo. Xuống âm phủ diêm vương cũng không tha cho ông đâu.

Sẵn nỗi buồn bực trong người nó bẻ gẫy cây bút, xô ngã Lão Mộc. Lão Mộc đứng dậy vung tay tát thằng Cói thật mạnh. Thằng Cói nhấc chiếc mũ bảo hộ đập vào mặt lão rồi vác cả bao xi măng ném vào người lão, bụi bẩn bắn lên tung tóe.

 Lão Mộc bị bao xi măng đè vào người đau điếng, lão lồm cồm bò dậy gọi bộ đàm.  Một lúc sau có thêm vài ba gã bảo vệ mang gậy gộc, dùi cui đến lao vào thằng Cói đánh đấm. Bản tính ngang bướng ngày nào trong nó trỗi dậy. Nó quên hết tất cả, lao vào đấm đá như những ngày tháng vẫn đánh đấm ở bến xe. Thằng Cói bị đánh một trận tơi tả, máu nhuộm đỏ chiếc áo bảo hộ. Nó ngã xuống nền bê tông, đôi tay nó quờ quạng chợt nắm phải hòn sỏi như viên đạn thủa bé nó thường bắn chim. Nó nắm chặt muốn bóp vỡ…

                                 *  * *

Thằng Cói khôn khéo chọn chỗ ẩn nấp kín đáo sau chiếc ô tô đối diện chòi bảo vệ.  Giờ núi không còn tiếng chim, cái súng cao su tìm lại trên mái bếp, cái tài “bách phát, bách trúng” vẫn không mai một theo năm tháng. Sợi dây thun kéo căng với tất cả những căm hờn.

Phật…

Viên đạn lao đi vun vút… Lão Mộc sẹo ôm mặt nằm xuống quằn quại, đau đớn. Người đi đường và công nhân nhà máy túm tụm lại thành vòng tròn vây quanh lão. Thằng Cói ranh mãnh rời chỗ ẩn nấp hòa vào dòng người đang nháo nhác. Trường đời đã dạy nó rằng nơi nguy hiểm nhất là nơi an toàn nhất. Viên sỏi thằng Cói vừa bắn đã cướp đi của lão Mộc con mắt trái. Một vài người đàn ông cởi áo lão Mộc cầm máu con mắt bị thương rồi dìu lão đi. Bỗng từ túi áo rơi ra tấm hình đen trắng đã ố màu thời gian.

Thằng Cói dừng lại nhặt bức ảnh lên. Bức ảnh chụp đôi trai gái trẻ khoác vai nhau bên cánh đồng đang mùa thu hoạch, phía sau là những cột khói rơm đang cháy. Thằng Cói bất động khi thấy nụ cười, mái tóc, vầng trán của người con gái trong tấm ảnh rơi ra từ áo lão Mộc giống hệt khuôn mặt trên tấm di ảnh của mẹ nó. Đôi mắt người đàn ông đàn ông khiến nó mơ hồ hồi tưởng về ánh mắt trong đêm thủa nào. Thằng Cói vùng chạy theo nhưng ánh mắt người đàn ông trìu mến nhìn nó cách đây hơn 20 năm giờ loang đầy máu.

                                                         K.X.Q