“Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động” là quyết tâm mới của Hội nhà văn Việt Nam những ngày đầu năm 2026. Giá trị của Hội Nhà văn không do Ban Chấp hành quyết định, mà do chính trang viết của mỗi hội viên. Chính sự sáng tạo lặng lẽ, trung thực và thẳng thắn của các nhà văn mới là thứ làm nên “quyền lực mềm” và sức mạnh của văn học Việt Nam.

Vị thế của văn chương trong vận hội mới của đất nước

Ngày 1/2/2026, tại Thủ đô Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức Hội nghị triển khai công tác văn học năm 2026 và Lễ kết nạp hội viên mới. Sự kiện quy tụ đông đảo các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình và dịch giả từ khắp mọi miền tổ quốc, tạo nên một không gian văn hóa đậm tính đoàn kết và trách nhiệm. Bên cạnh đó, có 2 tác giả quốc tế tham gia sự kiện: nhà văn Bruce Weigl của Mỹ và nhà thơ – nhà văn Raja Ahmad Aminullah của Malaysia.

Phát biểu khai mạc, Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam – đã chia sẻ một niềm tự hào lớn lao: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa qua, Hội Nhà văn Việt Nam vinh dự có đại diện chính thức tham dự. Đây là minh chứng rõ nét nhất cho thấy Đảng, Nhà nước, Bộ Chính trị và Ban Bí thư luôn dành sự tin tưởng, đánh giá cao vai trò của đội ngũ văn nghệ sĩ.

Sự hiện diện của đại diện Hội tại sự kiện chính trị trọng đại nhất của đất nước khẳng định rằng: Văn học không đứng ngoài lề, mà là một thành tố hữu cơ, góp phần xây dựng hệ giá trị tư tưởng và linh hồn của dân tộc. Điều này đặt lên vai các nhà văn một sứ mệnh nặng nề nhưng cũng đầy vinh quang: Sáng tạo để phụng sự nhân dân và phản ánh trung thực tầm vóc của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình.

Năm 2026: Tinh gọn bộ máy và chuẩn bị cho Đại hội XI

Năm 2026 được xác định là năm bản lề với nhiều nhiệm vụ then chốt. Theo Chủ tịch Nguyễn Quang Thiều, Hội sẽ quyết liệt thực hiện việc tinh gọn bộ máy theo đúng tinh thần chỉ đạo của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Trung ương. Việc sắp xếp lại tổ chức không chỉ là yêu cầu về hành chính mà còn là giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động, giúp Hội thích ứng linh hoạt với tình hình mới.

Nhìn lại năm 2025, văn học Việt Nam đã trải qua những biến động lớn cùng với công cuộc cải cách hành chính quốc gia. Khi các đơn vị hành chính được sắp xếp lại, Hội Nhà văn cũng đã kịp thời thành lập các chi hội mới, mở rộng quy mô và bổ sung nhân sự Ban Chấp hành tại các địa phương. Sự đồng thuận của hội viên trong quá trình này cho thấy sức sống nội sinh mạnh mẽ của tổ chức.

Đặc biệt, tâm điểm của năm 2026 chính là công tác chuẩn bị cho Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam khóa XI, dự kiến diễn ra vào tháng 8 hoặc tháng 9/2026. Đây sẽ là ngày hội lớn để đánh giá lại một chặng đường sáng tạo và đề ra phương hướng cho tương lai. Để chuẩn bị cho dấu mốc này, Hội đã có những bước đệm vững chắc trong năm 2025 qua các hội thảo khoa học tổng kết 50 năm văn học (1975-2025) và các tọa đàm dành cho cây bút trẻ. Đó là sự kết nối giữa quá khứ hào hùng và tương lai đầy triển vọng.

Kết nạp 62 hội viên mới: Trách nhiệm trước trang viết và xã hội

Một trong những nội dung xúc động nhất của hội nghị là Lễ kết nạp hội viên mới. Năm nay, từ 786 đơn đăng ký, Ban Chấp hành đã chọn lọc và ký quyết định kết nạp cho 63 tác giả xuất sắc. Tuy nhiên, tại buổi lễ chính thức, Hội đã trao thẻ cho 62 hội viên, trong khi một trường hợp chuyên ngành Thơ được tạm gác lại để xác minh đơn thư khiếu nại theo đúng quy trình.

Con số 1.210 hội viên hiện tại là một lực lượng hùng hậu, nhưng như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nhấn mạnh:

“Vào Hội không phải để tìm kiếm lợi ích cá nhân hay danh hiệu hão huyền, mà là để gánh vác trách nhiệm về tư cách sống, về phát ngôn trước xã hội và đặc biệt là về chất lượng nghệ thuật của từng tác phẩm.”

Để bảo vệ uy tín của Hội, Ban Chấp hành khóa XI dự kiến sẽ nghiên cứu xây dựng quy chế khai trừ hội viên. Đây là bước đi cần thiết để đảm bảo rằng mỗi người mang danh “Nhà văn Việt Nam” phải giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và chuẩn mực ứng xử, tránh những vi phạm nghiêm trọng làm tổn hại đến nền văn học.

Đáng chú ý, danh sách hội viên mới năm nay có sự xuất hiện của nhiều gương mặt thân quen như nhà thơ Thuận Hữu, Phan Đức Nhạn, hay các cây bút trẻ đầy nội lực như Dương Bình Nguyên, Nguyễn Quỳnh Trang, Khương Thị Mến, Vũ Mai Phong… Sự kiện nhà thơ Thuận Hữu (nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân dân) chính thức gia nhập Hội sau nhiều năm “từ chối khéo” là một câu chuyện đẹp về sự đồng hành và sự chín muồi của tâm hồn nghệ sĩ.

Lực lượng Công an nhân dân cũng đóng góp 3 gương mặt tiêu biểu: nhà văn Dương Bình Nguyên, Đoàn Thị Phương Nhung và Viên Kiều Nga. Chia sẻ tại buổi lễ, nhà văn Dương Bình Nguyên khẳng định sự trở lại với văn chương sau 15 năm là một hành trình “nghiêm cẩn và trách nhiệm hơn”.

Tôn vinh những giá trị xuất sắc năm 2025

Sức mạnh của văn học luôn nằm ở các tác phẩm cụ thể. Tại hội nghị, Hội đã nhìn lại và vinh danh những tác giả đoạt giải thưởng năm 2025 – những người đã lặng lẽ dấn thân trên con đường chữ nghĩa gian truân.

Chuyên ngành	Tác phẩm xuất sắc	Tác giả
Văn xuôi	Tiểu thuyết Miền đất hứa	Lê Thanh Kỳ
Thơ	Thơm từ nỗi đau & Trên con đường tóc	Hoàng Thụy Anh & Trang Thanh
Lý luận phê bình	Văn học như một diễn ngôn	Trần Văn Toàn
Văn học thiếu nhi	Miền thảo nguyên Panduranga	Lê Đức Dương
Văn học dịch	Hạc trắng xòe cánh & Bài ca Solomon	An Nhiên & Thiên Nga (dịch)
Tác giả trẻ	Lục địa rồng & Tập thơ Dần sáng	Cao Việt Quỳnh & Nguyễn Thị Kim Nhung

Bên cạnh đó, Giải thưởng Nhà văn nữ ấn tượng năm 2025 đã được trao cho ba nữ sĩ: Phạm Vân Anh, Niê Thanh Mai và Phương Trà. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp bền bỉ của các cây bút nữ trong việc lan tỏa các giá trị nhân văn và bản sắc vùng miền.

Sáng tạo là cốt lõi của sức mạnh

Kết thúc hội nghị, một thông điệp mạnh mẽ đã được gửi đi: Giá trị của Hội Nhà văn không do Ban Chấp hành quyết định, mà do chính trang viết của mỗi hội viên. Chính sự sáng tạo lặng lẽ, trung thực và thẳng thắn của các nhà văn mới là thứ làm nên “quyền lực mềm” và sức mạnh của văn học Việt Nam.

Trước thềm Đại hội XI, những người cầm bút trên khắp cả nước đang đứng trước một vận hội mới. Với sự quan tâm của Đảng và sự ủng hộ của nhân dân, nền văn học Việt Nam năm 2026 hứa hẹn sẽ có thêm những tác phẩm tầm cỡ, xứng đáng với tầm vóc của dân tộc và sự kỳ vọng của thời đại.

L.V.