Một chủ nhật mùa đông, sáng sớm trời nhiều mây, mưa bay bay, se se lạnh, vậy mà chuyến tàu Từ 5 Cửa Ô đến miền Quan Họ vẫn kín khách. Từng nhóm gia đình, bạn bè áo dài muôn sắc, váy áo xúng xính từ các miền của Tổ quốc quy tụ về đây, có cả du khách nước ngoài. Ai cũng háo hức được trải nghiệm cách làm mới của ngành đường sắt Việt Nam.

Ấn tượng đầu tiên với du khách là tàu mới, đẹp, sang trọng. Tàu có 7 toa, 5 toa mang tên năm cửa ô, gợi nhắc ta về lịch sử ngàn năm văn hiến của đất rồng thiêng: Ô Quan Chưởng, Ô Cầu Dền, Ô Đống Mác, Ô Chợ Dừa, Ô Cầu Giấy (Trong 5 cửa ô này chỉ Ô Quan Chưởng vẫn còn nguyên). Mỗi toa, được thiết kế khác nhau về biểu tượng, phong cách và chủ đề nhưng đều sang trọng và hoài cổ. Toa Ô Cầu Dền mang phong cách Hà Nội thời bao cấp. Tầng 1: Ngõ nhỏ, phố nhỏ, tầng 2 và tầng xép: Hồ Tây lộng gió. Tầng xép một đầu ngoài chỗ ngồi cho du khách, có tủ đựng sách, cây đèn bão. Tầng xép đầu kia thiết kế rất đẹp để du khách check in có bàn ghế, tủ, đàn, điện thoại bàn, lọ hoa, xe đạp, bị cói, quang gánh mi ni. Du khách được trở về không gian thời bao cấp rất ấn tượng. Toa Ô Quan Chưởng mang phong cách Đông Dương kết hợp với văn hóa bản địa. Tầng 1: Bia Hà Nội, tầng 2 và tầng xép: Phở Hà Nội. Toa Ô Cầu Giấy mang phong cách Những mảnh ghép kí ức Hà Nội qua nhiều thời kì. Tầng 1: Hà Nội không vội, tầng 2 và tầng xép: Cốm làng Vòng. Toa Ô Chợ Dừa phong cách Tân cổ diển sang trọng và phồn hoa đô thị xưa. Các tầng có cùng chủ đề: Hà Nội mùa thu. Toa Ô Đống Mác phong cách Khu tập thể cũ và nghệ thuật dân gian. Tầng 1: Loa phường, tầng 2 và tầng xép: Nhà hát Lớn. Toa check in  phong cách Không gian mở, sắt thép công nghiệp. Toa Ô Chợ Dừa là toa vip có nội thất sang trọng hơn, ghế ít hơn, không gian thoáng và cũng riêng tư hơn. Mỗi toa được thưởng thức một loại hình nghệ thuật khác nhau như chèo, ca trù, xẩm, quan họ, nhạc hiện đại. Toa check in được thiết kế đặc biệt, không gian rộng, cửa kính thoáng, du khách thoải mái chụp cảnh như ở ngoài khi tàu chạy. Phần trên của toa này như sân thượng của tòa nhà, có lan can để du khách check in dọc dài nóc tàu rất độc đáo.      

Đón khách ở mỗi toa là các nam thanh, nữ tú cầm bảng tên toa, trong trang phục dân tộc và trang phục riêng của tàu 5 cửa ô: quần tây, áo sơ mi màu cỏ úa, vừa lịch sự, vừa đẹp. Họ kiểm soát vé, đỡ người già, trẻ em lên xuống tàu, phục vụ trên tàu. Họ cũng vừa là hướng dẫn viên du lịch trong hành trình, kiêm nhiếp ảnh giúp du khách có những tấm hình ưng ý. Du khách được phục vụ miễn phí nước uống, khăn giấy, bánh cốm. Chiều về được phục vụ bánh rán ngào mật rất ngon. Du khách nào cần dùng cà phê, trà sữa thì gọi thêm. Các chàng trai cô gái phục vụ tận tình, chu đáo, luôn nở nụ cười tươi. Khách nào mang đồ ăn theo bày ra bàn đều được nhắc nhẹ, theo quy định của tàu du khách không được mang đồ ăn, thức uống lên tàu. Có lẽ như thế rất hợp lý để giữ cho tàu luôn sạch đẹp.

Điều hấp dẫn đặc biệt của chuyến tàu này là du khách được khám phá vẻ đẹp của những nơi tàu đi qua: Ga Hàng Cỏ, phố cà phê đường tàu, Cầu Long Biên, sông Hồng, nhà cửa, ruộng vườn, cây cối, ga Từ Sơn và Đền Đô bằng thị giác và được nghê giới thiệu về ccacs điểm tàu đi qua rraats ý nghĩa. Du khách cũng được mở mang tầm hiểu biết hơn khi được vào lễ ở Đền Đô. Từ ga Từ Sơn đến Đền Đô không xa nhưng đã có 5 xe buýt chờ sẵn để đón đưa du khách. Hướng dẫn viên ở Đền Đô thuyết minh về cuộc đời của nhà vua Lý Công Uẩn – người sáng lập ra nhà lý và văn bản Chiếu Dời Đô với giọng nhẹ nhàng, lưu loát, truyền cảm, xúc động. Du khách như được trở về thời nhà Lý hơn ngàn năm. Du khách được làm lễ dâng hương tri ân công đức của tám vị vua nhà Lý đã để lại dấu ấn vàng son trong lịch sử dân tộc. Có lẽ ai cũng mủi lòng vì vị vua cuối cùng Lý Chiêu Hoàng không được thờ ở đây.

Một trong hai chương trình mà khách háo hức nhất là màn xem các liền anh liền chị đứng trên thuyền rồng hát quan họ và mời trầu du khách ở thủy đình. Dân ca quan họ Bắc Ninh sâu lắng, diết da mà được hát trên hai thuyền rồng càng gợi cho du khách cảm giác nao nao khó tả. Câu quan họ gọi người về, níu người ở lại, tỉ tê, tâm tình, lưu luyến khôn nguôi.

Chương trình check in ở cầu Long Biên cũng thật hấp dẫn. Đây là cây cầu già nhất Việt Nam, đã hơn 123 tuổi (1902 – 2025). Cầu đã chứng kiến bao thăng trầm của Hà Nội, của sông Hồng. Cầu như dòng sông Mẹ, như người dân kinh đô hiền hòa mà mạnh mẽ, vượt qua thiên tai, địch họa vẫn sừng sững, hiên ngang. Dải lụa mềm vẫn rực hồng ánh bình minh, hoàng hôn, vẫn hòa vào nhịp thở của dòng chảy thời gian vô tận. Được check in với cầu Long Biên, được thả hồn với Hồng Hà rì rào sóng, thấy lòng mình thanh thản ạ.

Quả thật chuyến tàu Từ 5 Cửa Ô đến miền Quan Họ là sự lột xác đặc biệt của ngành đường sắt Việt Nam. Đoàn tàu như một bảo tàng di động kể chuyện về Hà Nội. Mỗi toa là một không gian văn hóa đậm bản sắc dân tộc, một cánh cửa thời gian kết nối độc đáo. Du khách được thả hồn vào các giai điệu đẹp, sâu lắng, thiết tha: Người ơi người ở đừng về, Dù có đi bốn phương trời/ Lòng vẫn nhớ về Hà Nội/ Hà Nội của ta Thủ đô yêu dấu/ Một thời đạn bom, một thời hào hùng…

Chuyến đi đã đọng lại trong lòng du khách những ấn tượng đẹp khó phai. Du khách ước có những chuyến tàu đẳng cấp như thế để được chiêm ngưỡng vẻ đẹp tuyệt vời của các vùng miền đất nước. Hi vọng điều ước của du khách sẽ trở thành hiện thực trong thời gian không xa.

                                                             7/12/2025
Tản văn của Phạm Thị Hồng Thu