Ba mươi năm gắn bó với nghề giáo, cô giáo dạy Văn Phạm Thị Hồng Thu đã âm thầm gieo chữ, gieo ước mơ và gieo cả tâm hồn vào những trang vở học trò. Giờ đây, khi đã nghỉ hưu, cô cầm bút viết thơ như một lẽ tự nhiên, như thể cả một đời dồn nén, tích tụ đã chảy trào thành vần thành điệu, dịu dàng mà mãnh liệt như suối nguồn bật chảy sau mùa khô cằn.

Sinh ra ở thành phố Vinh đầy nắng gió, từng đi qua nhiều miền đất nước – từ Tây Nguyên đại ngàn, miền Trung khắc nghiệt đến thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến – cô gái xinh đẹp ngày nào đã trở thành một nhà giáo với ánh mắt nghiêm trang, có phần âu lo, và trái tim nồng ấm. Hành trình sống và dạy học của cô là sự hòa quyện của những trải nghiệm vùng miền, văn hóa, nếp sống và con người. Tất cả được gạn lọc qua năm tháng để trở thành chất liệu đầy sắc màu đa dạng trong thơ ca.

Từ khi nghỉ hưu, cô giáo Thu bắt đầu làm thơ và sáng tác liên tục. Chỉ trong một thời gian ngắn, bà đã viết hàng trăm bài thơ, trong đó nhiều tác phẩm xoay quanh đề tài giáo dục – lớp học – người thầy – và những trăn trở muôn thuở của nghề “trồng người”. Thật bất ngờ và xúc động khi “phấn trắng bảng đen” ngày nào, giờ đây lại trở thành những “vần thơ trắng” thắp sáng bao tâm hồn.

Tháng 5 năm 2021, Phạm Thị Hồng Thu xuất bản hai tập thơ đầu tay, đánh dấu bước chuyển mình ngoạn mục từ một nhà giáo thành một nhà thơ. Và đến nay bà đã xuất bản 6 tập thơ. Tuy nhiên, điều đặc biệt nhất không nằm ở số lượng, mà là ở chiều sâu và sức lan tỏa của những bài thơ. Hai bài thơ tiêu biểu “Lính thời bình” và “Chợ nổi Cái Răng” đã được sử dụng làm đề thi cho học sinh, chứng minh sức nặng của ngôn từ và giá trị xã hội trong thơ bà.

Bài thơ “Lính thời bình” gợi nhắc đến những người lính âm thầm canh giữ bình yên đất nước trong thời hiện đại. Không hoa mỹ, không ồn ào, từng dòng thơ là sự lặng thầm, gan lì, và đẫm mồ hôi máu của người lính nơi biên cương:

Bỏng chát gió Lào, sương muối buốt tay
Hạn rộng, mặn sâu, dập dồn lũ tới
Tội phạm, kẻ thù rình rập đó đây
Bất cứ đâu cần, có các anh ngay…

 Còn trong bài thơ “Cảm ơn nghề giáo”, bà viết bằng giọng thơ tha thiết, giàu chất đời, như một lời tri ân sâu sắc đến nghề mà bà đã dâng trọn thanh xuân:

Nghề nuôi hi vọng ước mơ
Nghề gieo hạt giống đón chờ mùa vui…
Dẫu mệt nhọc vẫn đắm say
Bao đò vượt sóng vẫn đầy niềm tin…

Bài thơ không chỉ đơn thuần là ký ức cá nhân mà còn là tiếng lòng của biết bao thế hệ thầy cô giáo đang ngày ngày âm thầm gieo chữ, bồi dưỡng nhân cách cho học trò.

Chia sẻ về kế hoạch sắp tới, Phạm Thị Hồng Thu cho biết bà sẽ tiếp tục chỉnh sửa, trau chuốt thêm các bài thơ để có thể xuất bản riêng một tập thơ chuyên đề về giáo dục – như một lời tri ân sâu sắc gửi đến nghề, đến đồng nghiệp, đến học trò. Những vất vả tưởng chừng rất đời thường như thức khuya, chấm bài đến hoa mắt, khàn tiếng vì giảng dạy quá nhiều, căn bệnh nghề nghiệp dai dẳng… giờ đây hóa thành những chất liệu quý giá, những “quả ngọt của trường đời” qua từng vần thơ.

Giới chuyên môn cũng bắt đầu quan tâm đến thơ bà. Nhà lý luận – phê bình Đỗ Ngọc Yên từng đặt câu hỏi đầy suy ngẫm: “Liệu có phải vì những biến cố cả chủ quan lẫn khách quan của đời sống, đã khiến chị viết nhiều như vậy?” Có lẽ ông không chỉ hỏi riêng Phạm Thị Hồng Thu, mà cho cả một thế hệ những người cầm bút: thơ sinh ra từ khổ đau, từ chiêm nghiệm, từ thấu hiểu và cả niềm tin.

Thơ bà không mang dáng vẻ cầu kỳ mà lặng lẽ gieo vào lòng người đọc những xúc cảm bình dị. Trong từng câu thơ, độc giả có thể cảm nhận được nhịp sống, nhịp nghề, nhịp tim chân thành và bền bỉ. Chính điều đó làm nên vẻ đẹp riêng, vẻ đẹp của sự từng trải, của sự đồng cảm với mọi điều trong cuộc sống.

Thơ Phạm Thị Hồng Thu xứng với nhận định: “Chỉ những ai hiểu được sự phức tạp và tầm thường của cuộc sống, đã nếm trải những thăng trầm và tìm thấy niềm vui trong những đau khổ thì mới xứng đáng có được hạnh phúc thực sự.” Bà không chạy theo hình thức, không “gọt đẽo” câu chữ như một nghệ sĩ kỹ xảo, mà viết như sống – tự nhiên, chân thành, nhưng đầy bản lĩnh.

Cô giáo dịu hiền xinh đẹp năm xưa từng là nàng thơ của bao thầy giáo tài hoa, nay chính bà là người viết nên những vần thơ của chính mình. Và ở tuổi nghỉ hưu, khi mà bao người lặng lẽ rút về sau ánh đèn lớp học, bà lại bắt đầu một hành trình mới – hành trình của thơ, của chia sẻ, của sự lan tỏa yêu thương và tôn vinh giá trị nghề giáo, con người.

Phạm Thị Hồng Thu – một cựu giáo viên nhỏ nhắn với mái tóc xoăn nhẹ, đôi mắt ấm áp và giọng nói nhẹ nhàng – vẫn ngày ngày lặng lẽ viết. Viết như một sứ mệnh, một niềm đam mê, và một sự tiếp nối không ngừng của hành trình trồng người. Trong bà, giáo dục và thi ca không hề tách rời, mà hòa quyện như nước với nguồn. Và ai biết được, những bài thơ của bà – từ bụi phấn trắng ngày nào – sẽ tiếp tục được lan tỏa, nâng đỡ bao tâm hồn học trò sau này.

Thủy Hương