Dưới căn nhà cũ, những ngày giáp Tết luôn mang một mùi rất riêng. Mùi gió lạnh luồn qua khe cửa, mùi khói bếp ngai ngái còn vương trên mái ngói, mùi lá dong, mùi nếp mới và cả mùi đất ẩm từ những chậu quất, cành đào mà bố nâng niu như bầu không khí xuân. Mỗi lần nhớ lại, tim tôi lại khẽ se, như có ai đó rất nhẹ chạm vào một ký ức cũ kỹ mà ấm nóng vô cùng.

Bố là người lãng mạn theo một cách rất… nghèo. Nghèo đến mức có thể nhịn ăn một bữa để mua một chậu quất sớm. Những ngày cuối năm, khi phố xá còn chưa kịp thay áo mới, mắt bố đã sáng lên như đứa trẻ gặp kẹo. Bố đứng hàng giờ bên những xe quất, xe đào chở từ ngoại ô vào, tay xoa xoa thân cây, cúi sát ngắm từng chiếc lá non, từng nụ hoa bé xíu còn khép chặt vì rét. Bố chọn cây không phải vì to hay đắt, mà vì “nhìn nó có hồn”. Có lần mẹ càu nhàu:
– Ông để tiền đó mà mua thêm mấy cân thịt cho cả nhà có hơn không?
Bố chỉ cười hiền:
– Ăn thì hết, nhưng cây thì giữ được không khí Tết trong nhà.
Nụ cười của bố ngày ấy, bây giờ nhớ lại, vẫn ấm như một vệt nắng muộn.

Nhà mặt phố, nên những ngày giáp Tết, quất đào đi qua như một dòng chảy không dứt. Xe ba gác, xe đạp, xe máy chở đầy cành đào hồng phớt, chậu quất lấp lánh quả vàng. Bố đứng ở hiên, tay chắp sau lưng, mắt dõi theo từng chiếc xe. Có lúc bố không mua, chỉ đứng nhìn thôi, như thể ngắm mùa xuân đi ngang qua đời mình.

Còn chúng tôi – những đứa trẻ khi ấy – ban đầu chỉ thấy Tết là kẹo bánh, là quần áo mới, là những phong bao lì xì đỏ thắm. Nhưng rồi, bằng cách rất tự nhiên, chúng tôi “ngấm” dần cái lãng mạn của bố: cũng thích đứng ngắm cây, thích chạm vào vỏ quất sần sùi, thích nhìn cánh đào mỏng manh run lên trong gió lạnh. Và yêu Tết theo một cách xa xăm, rất nhẹ, rất sâu.

Năm tháng trôi qua, nhanh như tiếng chổi quét sân buổi chiều năm xưa của bà. Chúng tôi lớn lên, bận rộn hơn, đi xa hơn. Bố mẹ già đi lúc nào không hay. Bố bệnh. Căn nhà ngày Tết vắng dần tiếng cười, vắng cả dáng bố đứng trước cửa nhà ngắm quất đào. Bố mất, mùa xuân kém tươi. Không phải vì rét kéo dài, mà vì trong nhà bỗng khuyết đi một người vẫn hay giữ mùa xuân ở lại.

Còn lại mẹ, một mình trong căn nhà mặt phố ấy. Phố vẫn đông, quất đào vẫn đi qua nườm nượp mỗi độ cuối năm, nhưng trước cửa nhà không còn bóng bố. Mẹ già đi trong lặng lẽ. Con cái dựng gia đình riêng, mỗi đứa một mái nhà, một bận rộn riêng. Ngày Tết, chúng tôi chỉ kịp ghé qua, ngồi với mẹ được một lát, hỏi han vài câu, rồi lại vội vã trở về với mâm cơm đoàn viên ở một nơi khác.
Mẹ không trách. Mẹ chỉ cười – nụ cười giống bố ngày xưa, hiền và nhẫn nại. Nhưng sau nụ cười ấy là một khoảng lặng rất dài, khi ấy, chúng tôi chưa đủ già để nghe thấy.

Chiều ba mươi, khi việc bên nhà chồng, nhà vợ tạm xong xuôi, chị em tôi lác đác mua cho mẹ một chậu quất, một cành đào. Đặt cây ở góc nhà, chúng tôi ngồi chơi với mẹ một lát. Mẹ kể vài chuyện cũ, hỏi han mấy câu về cháu chắt. Rồi chúng tôi lại nhìn đồng hồ, lại sốt ruột với bữa cơm đoàn viên đang chờ ở nơi khác. Thương mẹ lắm, nhưng cái thương khi ấy chưa đủ đầy. Bởi chúng tôi chưa đi hết con đường của mẹ, chưa từng ngồi lâu trong một căn nhà vắng, chưa hiểu cảm giác đợi tiếng bước chân con về trong một buổi chiều cuối năm dài đến nhường nào.

Rồi mẹ cũng già, cũng theo bố về một mùa xuân khác. Căn nhà mặt phố bỗng trở nên trống trải. Không còn ai ngồi hiên ngắm quất đào, không còn ai lặng lẽ chờ con trong chiều ba mươi. Chúng tôi – những đứa con năm xưa – cũng già đi. Những nếp nhăn hiện dần nơi khóe mắt, mái tóc bắt đầu điểm sợi bạc. Và đến lúc này, chúng tôi mới thấm thía nỗi cô đơn của mẹ ngày ấy. Mới hiểu rằng, có những nỗi buồn chỉ khi đi qua rồi, người ta mới đủ sâu để cảm nhận.

Bây giờ, mỗi khi nhìn thấy đào quất ngoài phố, tôi lại nhớ bố. Nhớ cái cách bố có thể nhịn ăn để mua về mùa xuân. Nhớ mẹ, nhớ nụ cười nhẫn nại tiễn con ra cửa. Thương bố mẹ những ngày nghèo khó, khi chưa ai trong chúng tôi đủ dư dả để mang về cho cha mẹ một cái Tết thật tròn trịa. Ngày ấy, chúng tôi nghĩ chỉ cần có mặt là đủ. Bây giờ mới hiểu, có mặt thôi chưa đủ, còn cần cả ở lại đủ lâu.

Hôm nay là chiều ba mươi. Phố vẫn đông, quất đào vẫn rực rỡ như những năm xưa. Tôi đứng rất lâu trước một chậu quất, bỗng thấy mình giống bố đến lạ. Cũng muốn mang mùa xuân về nhà sớm, dù biết cây có thể héo, hoa có thể rụng. Nhưng có lẽ, điều quan trọng không phải là cây có tươi được đến mấy ngày Tết hay không, mà là khoảnh khắc ta từng giữ mùa xuân ở bên người mình thương.

Dưới mái hiên năm cũ – dù giờ chỉ còn trong ký ức – những ngày giáp Tết vẫn đầy đủ. Thời gian đi qua, lấy mất của chúng ta nhiều thứ, nhưng cũng để lại một món quà: những ký ức thân thương, đủ ấm để sưởi lại lòng người mỗi khi mùa xuân về.

VingeLover KP